KIZDIRMA BUJİSİ NEDİR?

Kızdırma Bujisi nedir nasıl çalışır?

Dizel motoru, benzin motorunun aksine kendi kendine ateşlenen bir motordur. Emilen hava silindirlerin içinde sıkıştırma yoluyla yakl.700-900 °C lik bir sıcaklığa kadar ısıtılarak yakıt püskürtüldüğünde oluşan karışımın kendi kendine tutuşması sağlanır. Dizel motorları bu yüzden benzin motorlarından daha yüksek bir sıkıştırma oranı (20-24)  ve buna uygun olarak da daha sağlam bir tasarım gerektirir. Gerekli sıcaklığa ulaşılmasını, soğuk çalıştırma ya da don soğukluğu gibi elverişsiz kullanım şartları altında da güven altına alabilmek için, yanma odasına ek ısı iletilmek zorundadır.

Kızdırma bujisi bu süreçte prensip olarak da bir elektrikli su ısıtıcı gibi çalışır. Elektrik enerjisi bir kızdırma rezistansından geçirilir, o da bu sırada şiddetle ısınır (1.000 °C ‘ye kadar ).

Bununla birlikte bu basit prensip, pratikte uzun ömürlülük, aşırı ısınma koruması ve akım çekişi açılarından bazı zorluklara neden oldu. 1960’lı yıllarda motor çalıştırma işlemleri bu yüzden henüz 30 saniyeye varabilen süreler gerektiriyordu. Bu, 1980’li yıllarda 3-5 saniye gibi kısa çalıştırma sürelerine indirilebildi. TDI motorlarının kullanıma girmesiyle birlikte 0 °C’nin üstündeki dış sıcaklıklarda benzin motoru ile hemen hemen hiçbir farklılık algılanamaz oldu. Yalnızca 0 °C’ nin altındaki sıcaklıklar hala bir ön kızdırma gerektirmeye devam etti.

Ön Kızdırma Ne Demektir?

Ön kızdırma sırasında akım başlangıçta bağlantı cıvatası ve kontrol rezistansı üzerinden ısıtma rezistansına akar ve çok hızlı ısınan çubuk ucunu kızgınlık noktasına getirir. Kızdırma ucu motor tipine bağlı olarak farklı sürelerde ısınır. Böylelikle, akım tarafından zaten ısıtılmış olan kontrol rezistansının sıcaklığı daha da yükseltilir. Bunun sonucunda onun elektrik direnci akım kızdırma çubuğunun zarar görmesine neden olamayacak kadar azaltılır.

Ancak bu alandaki gelişim bununla sona ermiş değil. Sonradan kızdırma özelliğine sahip bujilere ihtiyaç duyulmakta. Kızdırma bujileri sadece çalıştırma süreci sırasında değil, sıcaklığa bağlı olarak 3 dakikaya kadar sürebilen motorun ısınması evresi boyunca da harekete geçmelidir. Ancak bu şekilde çalışmanın daha en başından itibaren çok düzgün bir çalışma ve düşük emisyonlar sağlanabilir. Bu da kaçınılmaz olarak, kızdırma bujilerinin uzun ömürlülük açısından çok daha yüksek şartları yerine getirmesini gerektiriyor.

Bunun ötesinde gelecekte, şiddetli bir şarj sonucunda yüksek bir gücü düşük emisyonlarla birlikte elde edebilen düşük sıkıştırmalı dizel motorları kullanılmaya başlanacaktır. Bu türden konseptler gerçi yapılışları gereği kötü bir ilk çalıştırma özelliğine sahiptir. Seramikten yapılma yüksek sıcaklıklı kızdırma bujileri bu noktada, metal kızdırma bujilerinden çok daha fazla ısındıklarından ve ayrıca uzun ömürlü oldukları için belirli avantajlar sağlar.

İleri kızdırma buji teknolojisi sayesinde gelecekte dizel ile benzin motorları arasında çalıştırma özelliği bakımından pek fark görülemeyecektir.

Sonradan Kızdırma Ne Demektir?

Çalıştırmadan sonra, motorun çalışması esnasında kızdırma işlemidir. Beyaz/mavi duman oluşumunu azaltır ve soğuk çalıştırma gürültüsünü giderir. Kızdırma tertibatı kendinden ayarlı kızdırma bujilerinden, elektronik bir kızdırma süresi zamanlama rölesinden ve bir sıcaklık sensöründen oluşur.

Kendinden ayarlı çubuk tipi kızdırma bujileri, sıcaklık arttıkça aküden bujiye giden akımı sınırlayarak kendilerini aşırı ısınmadan korurlar. Ancak motor çalıştıkça gerilim yükselir. Bu sırada kimi kızdırma bujisi yanabilir. Buna ek olarak, akım altındaki bujilerin çalıştırma sonrasında da yanma sıcaklıklarına maruz kalır, yani hem içeriden hem de dışarıdan ısınır.

Sonradan kızdırılabilir çubuk tipi kızdırma bujileri tam alternatör gerilimi altında işlev görebilecek durumdadır. Sıcaklıkları hızla yükselir, ancak daha sonra, sonradan kızdırılmamış bujilerinkinden daha düşük bir sıcaklıkta olacak şekilde ayarlanır. Bu, elektrik direnci artarken akımı azaltılan kontrol rezistansının ısınmasıyla kızdırma çubuğu zarar görmeyecek şekilde gerçekleşir.

Sonradan kızdırma süresi normal olarak motor sıcaklığına bağlı kılınır, çünkü zararlı madde ve gürültü emisyonları özellikle motor soğukken yüksektir. Bu yüzden bu durumlarda daha uzun süreyle sonradan kızdırma yapılmalıdır.